Aronia należy do rodziny różowatych i jest kuzynką jabłoni, gruszy, pigwy czy głogu. Pochodzi z Ameryki Północnej, do Europy dotarła w XVII wieku, ale tak naprawdę doceniono ją dopiero trzy stulecia później. Głównie za sprawą kontrowersyjnego rosyjskiego botanika Ivana Miczurinowa, poszukującego roślin, które nadawałyby się do uprawy w surowych warunkach, m.in. na Syberii czy w górach Ałataj. Aronia świetnie się do tego nadawała, ponieważ sporych rozmiarów krzew nie ma dużych wymagań, rośnie na różnych glebach i jest odporny na niskie temperatury, choroby i szkodniki. Jego drobne, ciemnoczarne owoce nie akumulują też szkodliwych metali ciężkich: kadmu, ołowiu czy arsenu. Przy takich właściwościach, nie było problemu z rozwiązaniem rozterek, co zrobić z aronii.

Polacy odkryli aronię bardzo późno – sprowadzono ją w latach 70. XX wieku ze Związku Radzieckiego. Szybko jednak zadomowiła się w naszym kraju, który dziś jest jednym z największych producentów tych owoców na świecie. Polscy kucharze i kulinarni eksperci jak nikt potrafią odpowiedzieć na pytanie, co zrobić z aronii. Naukowcy znad Wisły wyhodowali nowe odmiany rośliny, o dużych, jednocześnie dojrzewających jagodach, cenionych nawet w Japonii, gdzie aronia zdobyła ogromną popularność, zwłaszcza po wybuchu elektrowni jądrowej w Fukushimie (badania naukowe wykazały, że te owoce łagodzą skutki napromieniowania).

Aronia – wartości odżywcze

Aronia nieprzypadkowo jest zaliczana do grona suprefood. Wśród owoców trudno znaleźć bogatsze źródło przeciwutleniaczy, przede wszystkim polifenoli, których zawartość zależy jednak od odmiany, warunków uprawy oraz pory zbiorów. Głównymi związkami polifenolowymi są procyjanidyny, które odpowiadają za cierpki smak owoców. Ich ciemny kolor to zasługa potężnej dawki antocyjanów. Aronia kryje też dużo kwasów fenylowych. Dzięki polifenolom owoce wykazują działanie przeciwnowotworowe (chronią m.in. przed rakiem jelita grubego). Zmniejszają ryzyko i łagodzą skutki poważnych chorób sercowo-naczyniowych, zwłaszcza miażdżycy, zawału serca czy udaru mózgu.

W badaniach naukowych stwierdzono, że u mężczyzn spożywających szklankę soku z aronii dziennie przez 6 tygodni znacząco obniżył się poziom szkodliwych trójglicerydów i „złego” cholesterolu LDL, natomiast wzrosło stężenie „dobrego” – HDL. Jak wykazał inny eksperyment, regularne spożywanie aroniowych przetworów przyczyniło się do zmniejszenia poziomu glukozy we krwi u osób z cukrzycą. Przeciwutleniające działanie polifenoli neutralizuje aktywność wolnych rodników, które przyspieszają procesy starzenia organizmu. Ogranicza ją również inny silny antyoksydant – witamina C, której aronia także dostarcza bardzo dużo, podobnie jak witamin z grupy B (B1, B2, B3, B5, B6).

Aronia jest bogata w wartościowe składniki mineralne (miedź, molibden, mangan, bor, jod, koblat) oraz błonnik pokarmowy, który obniża poziom „złego” cholesterolu, pomaga oczyścić organizm ze szkodliwych toksyn, zapobiega zaparciom i otyłości. Owoce aronii pomagają również poprawić jakość widzenia. Zawarte w nich antocyjany poprawiają m.in. mikrokrążenie w siatkówce oka, dzięki czemu łatwiej uporać się z syndromem zmęczonych oczu – coraz powszechniejszym schorzeniem dopadającym osoby pracujące długo przy komputerze albo spędzające wiele godzin za kierownicą samochodu.

Co zrobić z aronii - aronia w kuchni

Surowe owoce aronii raczej nie mają zbyt wielu sympatyków, przede wszystkim ze względu na cierpki smak. Jednak stanowią bardzo atrakcyjny surowiec do rozmaitych przetworów. Szczególnie ceniony jest sok, który bez trudu kupimy w sklepie, ale z łatwością możemy też przygotować go w domu, najlepiej z owoców zbieranych po pierwszych przymrozkach (niska temperatura neutralizuje garbniki i zmniejsza cierpkość).

Co jeszcze zrobić z aronii? Z owoców warto przygotowywać też wino z aronii i nalewki (co ciekawe, mocny alkohol zwiększa zawartość cennych dla zdrowia polifenoli obecnych w owocach). Świetnie sprawdza się też w dżemach, konfiturach czy galaretkach - dżem z aronii cieszy się popularnością wśród polskich gospodyń, podobnie jak sok z aronii z liśćmi wiśni! Można ją również kandyzować lub suszyć. Aronią warto wzbogacać produkty z innych owoców, zwłaszcza jabłek.  Ciekawym pomysłem będzie ciasto z aronią. Na rynku dostępna jest także sproszkowana aronia, świetny dodatek do mleka, jogurtu, soku, deserów, koktajli czy sałatek.

Zobacz też galerię: nalewka z aronii - 9 przepisów